118-تکامل انسان

بیماری، میراث نئاندرتال‌ها برای ما

نئاندرتال‌ها: از حدود صد و پنجاه سال پیش که برای اولین بار استخوان‌های یک نئاندرتال در غار نئاندر در نزدیکی دوسلدورف آلمان کشف شد، دانشمندان در باره اینکه نئاندرتال‌ها زیرگونه انسان‌های امروزی (هومو ساپینس) بوده‌اند یا گونه‌ای جداگانه اختلاف نظر دارند.
بر اساس بررسی‌های ژنتیکی حدود چهار صد هزار سال پیش اجداد انسان‌های امروزی (یا به اصطلاح انسان‌های اولیه) و نئاندرتال ها از جد مشترک (انسان هایدلبرگی) جدا شده‌اند. انسان هایدلبرگی حدود یک میلیون سال پیش در آفریقا، اروپا و شرق آسیا زندگی می‌کرده است. گفته می‌شود آنها که ساکن آفریقا بوده‌اند به سمت انسان‌های امروزی تکامل یافتند و ساکنان اروپا به سمت نئاندرتال‌ها.
نئاندرتال‌ها دماغ بسیار بزرگ و در محل ابروها و گونه ها استخوانهای برجسته و بدنی قوی و ورزیده داشتند. آنها با آب وهوای سرد سازگار بودند و مغزشان به اندازه انسان امروزی یا حتی بزرگتر بوده است.

نتایج دو پژوهش عمده نشان می‌دهد برخی از ژن‌هایی که عامل بیماری‌هایی مثل دیابت نوع دوم، افسردگی درازمدت، کرون، لوپوس، سیروز صفراوی و در کمال شگفتی اعتیاد به سیگار در انسان‌های امروزی است، از نئاندرتال‌ها به ارث رسیده است.

این انتقال ژن نتیجه آمیزش کلیک اجداد انسان‌های امروزی با کلیک نئاندرتال‌هاست که بین ۴۰ تا ۸۰ هزار سال پیش در خاورمیانه و در جریان مهاجرت انسان‌های اولیه از قاره آفریقا صورت گرفته است و دو تا چهار درصد ژن انسان‌های امروزیِ آسیایی و اروپایی محصول آمیزش اجداد آنها با نئاندرتال‌ها است.

در این تحقیق وسیع، دانشمندان فرمول ژنتیکی حدود هزار نفر از انسان‌های امروزی را با دی‌ان‌ای استخوان شست پای یک زن نئاندرتال که در غاری در سیبری کشف شده بود، مقایسه کردند.

آنها سال گذشته ژنوم تقریبا کامل این زن را تعیین و منتشر کرده بودند.

در میان این هزار نفر ۱۷۶ نفر هم از مردم صحرای جنوب آفریقا بودند. این گروه به عنوان گروه شاهد در نظر گرفته شده بودند؛ زیرا دی‌ان‌ای نئاندرتال‌ها در مردم شرق آسیا و اروپا یافت می‌شود اما بومیان آفریقا فاقد ژن نئاندرتال‌ها هستند چون اجداد آنها به قاره‌های دیگر مهاجرت نکردند و با نئاندرتال‌ها آمیزش نداشتند.

این مقایسه نشان داد که ژن نئاندرتال‌ها بصورت همگون در تمام ژنوم انسان‌های امروزی پراکنده نیست اما بعضی از نواحی هم کاملا عاری از ژن نئاندرتال‌ها است.

سریرام سانکارارامان یکی از محققانی که بر روی ژن نئاندرتال‌ها تحقیق کرده به بی بی سی گفت مناطقی در ژنوم انسانهای امروزی وجود دارد که کاملا عاری از ژن‌های نئاندرتال‌هاست چون انتخاب طبیعی باعث حذف ژن‌های مضر و بد شده است.

این مناطق عاری از ژن نئاندرتال ها بویژه در ژن‌های تولید اسپرم بر روی کروموزوم X (کروموزوم مونث) دیده می شوند. به این ترتیب شاید بتوان به این نتیجه رسید که باروری فرزندان انسان-نئاندرتال کم بوده است، درست مثل حیوانات گونه‌های نزدیک که با هم جفتگیری می‌کنند.

بازسازی جمجمه یک نئاندرتال (راست) در موزه تاریخ طبیعی نیویورک

پروفسور دیوید رایش، استاد ژنتیک دانشگاه هاروارد معتقد است در تفسیر یافته های این پژوهش باید احتیاط کرد چرا که ژن نئاندرتال‌ها بخش اندکی از ژنوم ما را تشکیل می‌دهد اما در کل "ژن‌های نئاندرتال‌ها بیشتر ژن‌های بد بوده تا ژن خوب."

آن مقدار که از ژن نئاندرتال‌ها در ما باقی مانده، باعث ایجاد شماری از بیماری‌هاست، البته بعضی از آنها هم باعث کاهش بیماری می‌شوند؛ مثلا ژن نئاندرتال‌ها هم باعث افزایش و هم باعث کاهش بیماری کرون، نوعی بیماری التهابی دستگاه گوارش، می شود.

به علاوه، ژن‌های نئاندرتال‌ها در ژن‌های پوست و مو و ناخن غیر آفریقایی‌ها بیشتر دیده می‌شوند.

انسانهای اولیه که به بیرون از قاره آفریقا مهاجرت می‌کردند باید در آب و هوای سرد دوام می آوردند در حالی که نئاندرتال ها از مدت‌ها قبل خود را با آب و هوای سرد تطبیق داده بودند بنابراین برای پوست، مو و ناخن ضخیم تر و محکم‌تر به ژنهای آنها نیاز بود.

علاوه بر این پوست نقش مهمی در دفاع بدن در مقابل عوامل بیماری‌زا دارد.

این بررسی همچنین نشان داد ژن‌های نئاندرتال‌ها در بیماری‌های اتوایمیون (خودایمنی) نقش دارند و همچنین ژن (آلل) اعتیاد به سیگار بویژه در اروپایی‌ها هم از نئاندرتال ها به ما به ارث رسیده است.

اسکلت یک نئاندرتال متعلق به چهل و پنج هزار سال پیش که در غاری در اربیل عراق کشف شد

البته این به آن معنا نیست که نئاندرتال‌ها در غارها مشغول دود و دم بوده‌اند بلکه نشان می‌دهد این ژن احتمالا کارکردهای مختلفی دارد و یکی از تاثیرات آن ترک سیگار را دشوار می‌کند.

دانشمندان البته هنوز نمی‌توانند به این سوال جواب بدهند که آیا ژن‌های بیماری‌زای نئاندرتال‌ها در خود آنها هم باعث این بیماری‌ها می‌شده یا جهش ژنتیکی باعث بیماری‌زا شدن این ژن‌ها برای ما شده است.

نئاندرتال ها سی هزار سال پیش منقرض شدند اما دقیقا روشن نیست چرا.

برخی معتقدند این شاید نخستین نسل کشی تاریخ بوده و هومو ساپینس‌ها پسرعموهای نئاندرتال خود را قتل‌عام کرده‌اند.

برخی دیگر نیز دلایل دیگری از جمله آب و هوا یا بیماری را دلیل محو شدن نئاندرتال ها از صحنه روزگار می‌دانند اما به هر حال نئاندرتال‌‍‌ها هنوز در ما حضور دارند و با ما زندگی می‌کنند و بر زندگی ما تاثیر می‌گذارند و شاید هم انتقام خون اجدادشان را می‌گیرند.

منبع: دانش و فن بی بی سی فارسی

106-تکامل انسان

چهره انسان های اولیه اروپا 

پژوهشگران با بررسی DNA یک انسان 7 هزار ساله از ویژگی های چهره انسان های اروپایی و آفریقایی پرده برداشتند.
آنها دریافتند این مرد غارنشین با وجود داشتن چشم های آبی، موهای تیره داشته ؛ این به آن معناست که او شواهدی از تکامل ژنتیکی انسان را در خود داشته است.
بقایای بدن این مرد غارنشین در ارتفاعات پنج هزار پایی کوهستانی در شمال غرب اسپانیا در سال 2006 یافت شد.
کارشناسان از یافتن این شکارچی باستان هیجان زده شده و آن را "لابرانا 1 " نامیدند - اسمی که ترکیبی از ژنهای آفریقایی واروپایی است.
نتایج به دست آمده از تحلیل  DNA یکی از دندانهای این مرد غار نشین، حاکی از آن است که وی دارای موهای تیره (احتمالا مشکی )، پوست تیره و چشم های آبی  پررنگ بوده است.
این ترکیب از ویژگی های اروپایی و آفریقایی نشان می دهد که دگرگونی نژادی انسانهای مدرن تا مدتها پس از آنکه آفریقا را ترک کردند ادامه داشته و با تغییر در رنگ چشم ها شکل گرفته که البته پیش از روشن شدن رنگ پوست آنها روی داده است.

پروفسور چارلز لانوزا – فاکس، مجری این تحقیقات از موسسه زیست شناسی تکاملی در بارسلون اسپانیا می گوید: بزرگ ترین شگفتی این کشف آن بود که این فرد نسخه های آفریقایی را در ژنهای خود داشته که رنگدانه های روشن را در اروپایی های امروزی تعیین می کرده است . شگفتی بیشتر این کشف این بود که وی دارای تغییرات ژنتیکی بوده که چشم های آبی را برای او به ارمغان آورده است.
 لابرانا 1 نشان دهنده شباهت های ژنتیکی به اهالی کشورهای اسکاندیناوی است و همچنین مشابهت هایی را با مردمانی که بیش از 20 هزار سال پیش در سیبری زندگی می کردند دارد.
وی یکی از دو اسکلت مرد به خوبی حفظ شده و به دست آمده از سیستم غار لا برانا – آرینترو در نزدیکی لئون است.
این دانشمندان بر روی DNA لابرانا1 تمرکز کردند چرا که در وضعیت بهتری بود. آنها امیدوارند ژنوم مرد غار نشین دیگر موسوم به لا برانا 2 را نیز مشخص کنند.

این 2 مرد غار نشین حدود هفت هزار سال پیش و در دوره میانسنگی زندگی می کرده اند که حدود 5 هزار سال پیش با توسعه کشاورزی و دامپروری در خاورمیانه به پایان رسید.
DNA یکی از اهالی سیبری که یک پسر بچه بوده است سال گذشته شباهت هایی را با بومیان آمریکا نشان می دهد.
 این داده ها نشان دهنده تداوم ژنتیکی در جمعیت های مرکزی و غربی اوراسیاست.
 نکات ژنوم لابرانا 1 به برخی از تغییرات ایجاد شده در انسان در نتیجه تغییر از موجودیت یک شکارچی به یک کشاورز حکایت دارد.

لابرانا 1 احتمالا نمی توانسته لاکتوز موجود در شیر را هضم کند یا با غذای نشاسته ای که بعدها غذای اصلی کشاورزان نوسنگی شد کنار بیاید.
پیش از این دانشمندان امیدوار بودند به تغییرات در سیستم ایمنی انسان در نتیجه قرار گرفتن در معرض باکتری و ویروس های ناشی از حیوانات و دام پی ببرند.
اما تعدادی از تغییرات DNA مقاومت به عفونت در اروپاییان مدرن در این شکارچی باستان وجود دارد. موضوعی که نشان می دهد مقاومت در برابر باکتری ها ناشی از سازگاری با کشاورزی نیست و منشا قدیمی تری دارد.

ترکیب ویژگی های اروپایی و آفریقایی نشان می دهد مدتها پس از انکه انسان مدرن آفریقا را ترک کرد دگرکونی های نژادی او همچنان ادامه داشته است با تغییرات در رنگ چشم صورت گرفته و پس آن رنگ پوست او روشن شده است.
نتایج این تحقیقات درنشریه نیچر منتشر شده است و نشان می دهد واریانهای ژنتیکی  رنگدانه های روشن پوست در برخی از جمعیت های اروپایی در دوره میانسنگی کامل نشده و شیوع این تغییرات ژنتیکی با رنگ چشم روشن/ آبی احتمالا پیش از تغییرات در رنگ پوست بوده است.

منبع:http://www.asriran.com/fa/news/317139